كه در چاپهاى فرح مورد استفاده قرار گرفته است ( مق‍ : - أصل [ عبد الله بن حماد أنصاري ] . ) آنچه از محتواى برخى از نقلهاى بحار بدست مى آيد اين است كه جزء دوم در دسترس مجلسي بوده است . نمونه چنين نقلي در بحار 86 / 129 ، 162 - 164 ، آمده كه مشتمل بر ادعيه مربوط به فجر مى باشد . نيز نك‍ : - كتاب قصص الأنبياء ( الراوندي ) . 10 . كتاب فرج المهموم في معرفة ( نهج يا منهج ) الحلال والحرم من علم النجوم ذريعة 16 / 156 ش 424 . الأمان 89 / 101 . نك‍ : بروكلمان ، ذيل 1 / 912 ش 10 . اين تأليف با عناوين ديگرى نيز معروف است از جمله : فرج المهموم في تاريخ علماء النجوم . ابن طاووس در انتهاى آن ، مى گويد كه كتاب را در 20 محرم 650 در كربلا به اتمام رسانده است ( نك‍ : فرج المهموم 260 ) . اين تاريخ مشكلاتى دارد زيرا ابن تاووس در فرج الهموم ص 146 ( = فرج الهموم * برگ 98 - پ ) به انتقال خود به بغداد در سال 652 اشاره مى كند . اين سبب شده تا محمد رضا الشبيبي ( مؤرخ العراق ، ابن الفوطي ج 2 / 1 ص 236 ) درباره تاريخي كه در پايان فرج المهموم آمده ترديد كند واحتمال بدهد كه كتاب در حول وحوش سقوط بغداد نوشته شده است . گر چه اين احتمال ناممكن نيست اما به دو جهت بايد آن را نامحتمل دانست : يكى اين كه مى دانيم كه ابن طاووس در 650 در كربلا زندگى مى كرده ومشكل است چنين تصور كنيم كه تاريخ ومحل هر دو آن گونه كه در فرح المهموم ( ص 260 ) آمده ، اشتباه باشد . ثانيا ابن طاووس در كشف ( كه در 649 نوشته شده ) اظهار مى دارد كه در نظر دارد كتابي درباره اينكه اختر شناسى در أصل علم درستى است ( علم صحيح في أصله ) تأليف كند ، اين اشاره روشنى است به آنچه در قالب " فرج المهموم " در آمده است ( كشف ص 137 ) . آنچه از تأليفات ديگر وى به دست مى آيد ( به عنوان مثال الإجازات ) اين كه ابن طاووس عموما در اجراى برنامه‌هايى كه اعلام مى كند

--> . نسخه‌اى از آن در كتابخانه مجلس به شماره 1253 ( فهرست 4 / 33 ) موجود است . م